نگاهی به زبان هورامی و جایگاه کاک عثمان

نگاهی به زبان هورامی و جایگاه کاک عثمان

محمد رحیم غلام ویسی *

------------------------------------------------

پیشرفت های بشری خصوصاً در چند دهه گذشته بر تمامی زندگی انسان تاثیرگذاشته است و اگر خوشبینانه فکر کنیم این تاثیرات در جهت رفاه و آسایش است.  انتشار مقالات و کتب علمی به صورت رسانه فایل الکترونیکی و غیره نمونه های از این پیشرفت می باشند یکی از ویژگیهای عصر ارتباطات برنامه ریزی برای رسیدن به دانش در کمترین زمان ممکن است،  تحقیق در حوزه زبان نیز همانند هر نوع تحقیق و بررسی علمی  در حال حاضر به راحتی ممکن است اما آنچه هدف این مقاله می باشد مبنا قراردادن روش علمی در تولید مقالات و کتابهای مرتبط با زبان می باشد و نیز تذ کاری به مردم فرهنگ دوست این مرز بوم است جهت ضبط و پاس داشت سرودهای کهن هورامی خصوصاً سروده های
 کاک عثمان هورامی می باشد.

دانشنامه ویکی پدیا, تقسیم بندی زبانهای ایرانی تبار غربی, زبانهای کردی تبار را اینگونه تقسیم بندی نموده است: سورانی, کرمانجی, کلهری, لکی و در کمال تعجب زبان بلوچی را در ذیل تقسیم بندی فوق و پس از آن زبان زازا و گورانی را آورده است . در ادامه آورده است که بیشتر زبان شناسان معتقد ند  شاخه زازا, گورانی از زبانهای شمال غربی ایرانی تبار زیر شاخه ای از کردی تأثیر می گیرند اما برخی با این دیدگاه موافق نیستند و زازا گورانی را از زبانهای شمال غربی می دانند. به نظر اینجانب در بررسی جدول زبانهای ایرانی از دانشنامه مذکور چنین استنباط می شود که زبان زازاکی همان زبان هورامی است و زبان هورامی زبان غالب رسمی امپراطوری دوران مادها بوده است که امروزه به زبان پارسی میانه مشهور است .

در همه منابعزبان شناسی مندرج درذیل این مقاله زبان زازا و گورانی با هم آمده است اما هیچ محققی تا کنون روشن نساخته است که زبان گورانی چیست گویشوران آن چه کسانی هستند و کدام منطقه جغرافیان محل و مأمن و مسکن این زبان است .اینکه برخی زبان اورامی.اذری کهن .گیلکی و...رادرزمرهزبان گورانی قلمداننموده اند فاقد اسناد ودلایل زبانشناسی ومنطق مرتبط بان هستند.   ما زبان هورامی را مستقل داریم که در دانشنامه ها و پایان نامه ها به سهو و یا به عمد به غلط آنرا گورانی می نامند در صورتی که گورانی اسم خاص آواز, ترانه های ملی و یا مذهبی و در یک کلام موزیک ملت ساکن در منطقه اورامان است که به زبان هورامی تکلم می کنند ادبیات, دیوان اشعار, اسناد تاریخی سنگ نوشته راه و رسم مخصوص مراسمهای ویژه دارند و هرگونه چشم پوشی از این موضوع را تحریف تاریخ و نادیده گرفتن گنجینه زبان و ادبیات مشترک ملی ایرانیان وسرمایه انسان می دانیم.

بنابراین اینجانب به نویسندگان کورد زبان بطور عموم و هورامی زبان به طور اختصاصی توصیه می کنم پیرامون این موضوع تحقیقی جامع و مانعی بعمل آورند تا اجازه ندهیم پیش از این زبان هورامی دستخوش بازی کلمات تحریف و انکار واقع شود هرفردی باید به هویت انسانی وملیت خود افتخار کند.زبان هورامی نیز مایه افتخار ماست.

                 *****************************************

ما کهنترین اسناد تاریخی همچون قباله هورامان و نوشته های ماریفت و دیگر آثار مرتبط را داریم و در دوران متأخرنیزادباو شعرای بزرگی همانند ماموستا بیسارانی , صیدی هورامی و نیز و در دوران اخیر شیخ حامد بیسارانی یا کاتب الاسرار و نیز مولوی تاگوزی را داریم که مایه مباهاتو ستارگان عالم ادب و شعرند با این پیشینه قوی از لحاظ فورمت ادبی در زمینه موسیقی نیزعقاب بلند پروازوصدای ابدی اوسمان هورامی راداریم. یکی از شاخصه های شناخت یک ملت و یک فرهنگ و یک تمدن سروده های آن ملت است در این میان گورانی  سرو گردنی از تمام سرود های موجود در عالم بالاتر دارد چرا که حاصل فرهنگ انسانی و مویه مشترک تمام بشریت است .کندو کاو در گورانی مطمئناً ما را به مرتبه و پایه تاریخی و سیاسی و اجتماعی فرهنگ هورامی رهنمون خواهد ساخت, و دیری نخواهد پائید که معترف خواهیم شد که گورانی زبان مشترک تمام انسانهاست که از درد دوری, غم و یا شادی در گوشمان طنین انداز می شود. در این میان اوسمان هورامی جایگاه و مرتبه والایی دارد. پس از اختراع رادیو و ظبط گورانیها اوسمان هورامی در ایران و خاصتاً در مناطق کردنشین موسیقی وترانه غالب شده است. گرچه کاک اوسمان تحصیلات دانشگاهی ندارد اما استعداد خدادادی و اهتمام ایشان به گورانی سرایی ضبط و پخش ان در رادیو کرمانشاه و مریوان از ایشان استاد فرهیخته و بی بدیل ساخت .این امکان وجود دارد که در خانواده خالدی کمینه ای ها و یا دیگر خانواده های هورامی از زمانهای دور یعنی از دوران حضرت زرتشت «گاثاها» و دیگر مناجاتهای زرتشتی به وسیله گورانی سرایان بلند آوازه ای سروده شده باشند که بدلیل فقدان وسیله ضبط و نگهداری و نیز نبود تاریخ مکتوب ملی و محلی در حوزه اجتماعی اکنون ما اطلاع چندانی از آنها نداریم. اکنون باید بیش از پیش گورانی را بشناسیم و تلاش در نگهداری آن و همچنین به روز نمودن سرود ها داشته باشیم. چرا که در طی گذشت زمان سلیقه ها  دچار تحول و تطور شده و چنانچه توسط هنرمندان تلاشی در جهت به روز آوری گورانی و یادگار های کاک عسمان هورامی ننمایند امکان جایگزینی نخواهیم داشت . پیشنهاد اختصاصی اینجانب این است که انجمن های ادبی وفرهنگی همانند وژین. بیسارانی. اوینه و........ همت نمایند و تمام سرودهای کاست وغیر کاست کاک اوسمان را گرداوری و بعنوان گنجینه فرهنگی این ملت نگهداری و در مواقع لازم در اختیار پژوهشگران و دانشجوایان قرار دهند. ما باید زبان, فرهنگ, ادبیات و موسیقی را نه تنها حفظ بلکه به روز و کاربردی نمائیم چرا که زبان و فرهنگ سرمایه مشترک انسانی تمام انسانهاوهویت ما ست.قابل ذکر است که قریب اکثریت گورانیهای منطقه هورامان وکاک عثمان را ماموستا حمه شریف علیرمای از سال 1360تاکنون در کتابی بنام سیاوچمانه گرد اوری نموده واماده چاپ می باشد که از دلسوزان فرهنگ این مرزوبوم تقاضای مساعدت جهت تسریع در چاپ این کتاب رادارم.

*******************************************************************

زبانهای ایرانی از خانواده بزرگ زبانهای هند و اروپایی هستند مهمترین زبانهای ایرانی , فارسی, کردی, پشتو, بلوچ, لری, گیلکی, دیلمی, تالشی, تاتی و آسی.

               *****************************************

دوره باستان از 20 قرن تا 3 قرن قبل از میلاد یعنی 1700سال را در بر می گیرد. اولین زبان نوشتاری فارسی سنگ نوشته بیستون مربوط به قرن ششم قبل از میلاد است.اولین زبان نوشتاری نوشته های دوره سومر وپس ازان اشور می باشد.

            *******************************************

منابع :

1:  ویکی پدیا دانشنامه جهانی

2:  ماخذ شناسی کتابهای کردی، عزیز مصطفایی صفحه 3

3:  ایوبی، اسماعیل، فرهنگ اسلامی ، انتشارات تابش 1381 صفحه 212

4: دانشنامه بریتانیا

 

 

--------------------------------------------------------------------

* مدیر مسئول فصلنامه فرهنگی ، ادبی و علمی ژیوار

/ 11 نظر / 28 بازدید
نمایش نظرات قبلی
ساخت سایت رایگان حرفه ای

اگر مایل به ایجاد سایت هستید ، ولی قادر به پرداخت هزینه های بالای آن نیستید ، ما هاست رایگان گیگ رو به همراه دامین رایگان به شما پیشنهاد می کنیم. مراحل ساخت سایت پیشرفته وحرفه ای شما: 1-ابتدا وارد سایت شوید GIGro.ir 2 فرم ثبت نام را پر کنید وبر روی ارسال کلیک کنید 3 ایمیل خود را چک کنید. لینک فعال سازی که برایتان ارسال شده را کلیک کنید تا حسابتان فعال شود. 4 اکنون حساب کاربری شما فعال است میتوانید سایت خود را بسازید. *هرگونه سوال خود را از بخش پشتیبانی سایت بپرسید شما به همین راحتی صاحب یک هاست قدرتمند لینوکس وهمچنین دامین رایگان شدید.اکنون صفحه اصلی شما راه اندازی شده است. GIGro.ir 00:30

اروند

جالبه ولي وقتي ما تواناي خواند ونوشتن به زبان خودرا به بچه هامون نداريم قطعا مضمحل خواهيم شد زبا هورامي به اشغال دان تاريخ خواهدرفت مث ديگر اشغالها

اروند

جالبه ولي وقتي ما تواناي خواندن ونوشتن به زبان خودرا به بچه هامون نداريم قطعا مضمحل خواهيم شد .زبا ن هورامي به اشغال دان تاريخ خواهدرفت مثل ديگر اشغالها

ماموستا اسورا روشنی

ئا ئین ززر تو شت میرا ث پر ا فتخا ر کرد ها : زر تو شت پیا مبر وا قعی را ستی و ئا ئین بشر یت را چگو نه زیستن را به ار مغا ن ؟آورد ولی اسفا که دغل و دوروغ وه جبر جفا ی روزگار از ما بگر فت و در دا م کژ ی چا پلو سا ن گر فتا ر شدیم ای قو م نجیب بیا یید به ا صلت و ر صالت خو د بر گرد یم دو با ره اجا ق آ تش مقد س را رو شن کنیم و به د ور آن بچر خییم از کژیها بر گردیم نظر بدهید لینک نوشته <div align="right"> چهارشنبه ششم اردیبهشت 1391 - ماموستا علی احمد روشنی

ماموستا اسورا روشنی

ئا ئین ززر تو شت میرا ث پر ا فتخا ر کرد ها : زر تو شت پیا مبر وا قعی را ستی و ئا ئین بشر یت را چگو نه زیستن را به ار مغا ن ؟آورد ولی اسفا که دغل و دوروغ وه جبر جفا ی روزگار از ما بگر فت و در دا م کژ ی چا پلو سا ن گر فتا ر شدیم ای قو م نجیب بیا یید به ا صلت و ر صالت خو د بر گرد یم دو با ره اجا ق آ تش مقد س را رو شن کنیم و به د ور آن بچر خییم از کژیها بر گردیم نظر بدهید لینک نوشته <div align="right"> چهارشنبه ششم اردیبهشت 1391 - ماموستا علی احمد روشنی

هورامان هانه به رچه م

سلام؛دوست اندیشمندم؛همیشه منتظرمطالب غنی وتوانایتان هستم . آماده حضوراستادانه اتان.

حسین خورا

سلام دوست عزیز وبلاگ قشنگی داری سری هم به ما بزن مایل به تبادل لینک هستین

شمس

سلام - دستتان درد نکند جای تقدیر وتشکر دارد. ودر پاسخ به جناب اروند باید بگویم زبان هورامی زبان مادری ما و زبان مقدس ماست ما باید آن را به بچه هایمان یاد دهیم ونگذاریم از بین برود. زبان هورامی آشغال نیست که به آشغالدانی برود این نهایت کم لطفی است. بله زیادند کسانی که دوست دارند بچه هایشان فارسی یا سورانی صحبت کنند تا بی لهجه شوند وبرایشان افت دارد هورامی باشند اما هستند کسانی که شب وروزشان را بر خود حرام کرده اند ودارند برای هورامان می نویسند.

عوبه ید زاره عی

من زمان ناس نیم ،به ڵام له هێچ زمان ناسێک وهێچ جێگایێک نه م بیستووه که زاراوه ی هه ورامی زمان بێت. به رای من هه ورامی زمان نیه و ئه م جۆره لێکدانه وانه و باس کردنانه که گوایه زاراوه ی هه ورامی زمانه ،خزمه ت به نه ته وه ی کورد و زمانی کوردی ناکات و ته نانه ت دابرانێک ده خاته ناو ریزه کانی نه ته وه ی کورده وه .ته نانه ت له هه رێمی کوردستانیش که هه رێمێکی سه ربه خۆیه ،شتێکی وه ها له ئارادا نیه.شتێکی جێگای سرنج ئه وه یه که یه کێک له و که سانه ی که ده ڵێ زاراوه ی هه ورامی زمانه(مۆحه ممه د مسته فایی) له جێگایێک وتویه که من خۆم نزیکتربه فارس ده زانم تاوه کوو کورد!!!!!!!؟؟؟؟ ئه م جۆره قسه کردنانه پرسیارێک لای مرۆڤ درووست ده کا که ره نگه ده سه ڵاتێک یان لایه نێکی پێوه ندیدار به ده سه ڵاته وه پشتیوانی له م حه ره که تانه وه بکات وته نیا ئامانجی درووست کردنی ناکۆکی بێت له نێوان نه ته وه ی کورددا دریژه ی هه س

عوبه ید زاره عی

ڕام وایه ئه گه رله کوردستان به هه موو پارچه کانیه وه ڕای زۆربه ی زمان ناسان ئه وه بوو که زاراوه ی هه ورامی زمانه ،ئه و کاته ئیتر هێچ که س ولایه نێک بۆی نیه دژایه تی بکات، به ڵام له ئێستادا ده بێ به هێمنی دژی ئه و قسانه بوه ستین که تاقمێکی که م (له مه ریوان و یه ک دو که سیش له سنه) پێیان وایه زاراوه ی هه ورامی زمانه.له گه ڵ رێزم بۆ هه موو ئه و به رێزانه ،به ڵام به م کاره یان ئاگری ناکۆکی ده خه نه ناو ریزه کانی نه ته وه ی کورده وه . هیوادارم به خۆیاندا بچنه وه