به ناوی خوا

کورت کراوه‌ی وتاره‌که

به سصامثکةوة بؤ رثوةبه‌رانی کؤذی یادکردنةوةی مامؤستا بثسارانی کورت کراوةی وتارةکة‌ی خؤم پثش‌کةش دةکةم:

 

بثسارانی

   مامؤستا مه‌لا مستةفا بثسارانی یةکث له شاعیره گةورةکانی هةورامانه کة لة سةدةی یانزةهةمی کؤچی ژیاوه و شثعره‌کانی کانگای ئةوین و خؤشةویستین بثسارانی لةو شاعیره دصسوتاوانةیه که هةوثنی شثعره‌کانی سؤز و عاتیفه و خؤشةویستین.

لةم وتارةدا بة چةند خاصثک له ژیانی و بةرهة‌می بثسارانی‌دا ئاماژة‌ی پث کراوة هةتا به پتر ناسینی ئةو شاعیره گةوره لة روانگاییکی نوثوة بکةویته بةر باس و لثکؤصینةوة.

یه‌کةم : چؤنیة‌تی بار و دؤخی کؤمةصایةتی هةورامان له سةردةمی بثسارانی‌دا

دوهةم : تثکؤشانی بثسارانی بو بة دةست هثنانی هویه‌ت فةرهةنگی خؤی

سثهةم:  دارشتنی زمانی شثعری تازه و لادان له شثعری سةردةم

چوارم: بثسارانی وةکو شاعیرثکی ناذازی له بآر و دؤخی کؤمةصایةتی سه‌ردةمی خؤی دةناسرث

پثنجم: تةئسیر گرتنی بثسارانی له شاعیرانی  پثشوی خؤی

ششم: نرخی ئةدةبی شثعری بثسارانی

   که له هةر کام لةم خاصانه بة کورتی ئاماژه به تثکؤشانی فه‌رهةنگی و کؤمةصایةتی بثسارانی کراوه به تایبةت له خاصی چوارةم‌دا کة  بثسارانی بة شاعثرثکی ناذازی و رةخنة گر دةناسثینث کة هةصس و کةوتی  کؤمةصایةتی دةداته بةر رةخنه و به شثوةگةلی جؤراوجؤر ناذةزایةتی  خؤی دةردةبذی هةر وةها له خاصی پثنجم‌دا تةئسیر گرتنی بثسارانی له شاعیرانثک وةکوو خواجه حافیز شیرازی و باباتاهثر هةمةدانی پیشان دراوه بةصام  نه ئةوةی که راسةوخؤ شیعری ئةوانی وةگثذابثتةوة. بةصکوو ئةو مةزمونانة به زمانثکی تازه‌تر هؤنیوةتةوة. له خاصی شةشمدا کة ئةبثته نةرخی ئةدةبی شیعری بثسارانی، شیعره‌کانی بثسارانی له بابةت وه‌زن و ئیستیعاره و ابهام و مراعات نةزیر و جناس و توارد و... به کورتی ئاماژةیان پث کراوه که ئاکامی ئةم وتاره پیشان دةدات کة:

یةکةم: بثسارانی وةکو شاعثریکی بة ئةزمون و توانا که سروشتی رةنگینی هةورامانی له تةک هةست و عاتیفةی مرؤضایةتی و بار و دؤخی کؤمةصایةتی و بة تایبةت چةوساوةی و ژیانی خؤی گری داوةو خستوةیه‌ته بةر باس و دةبث روون کردنةی پتر له ژیان و ئاسةواری ئةو پیشان بدرث که شیعره‌کانی بةرهةمثکی پذ بایه‌خی نةتةوایةتین و بثسارانی وةکوو شاعیرثکی رؤژ هةصاتی هةتاهةتایة له ئاسمانی ئةم وصاته دةدرؤشثتةوة.

دوهةم: بایة‌خ دانی زؤرتر بةو زمانه هةتا ئةو ئاسةوارانه که میراتثکی کؤمةصایةتین لة فةوتان رزگار بن و بةنةوة‌کانی داهاتو باشتر شاعیره‌کان و نوسةرةکانمان یناسثنین.

(حةمة شةریف عةلی رةمایی)

 

 

به سصامثکةوة

بؤ مامؤستایان – نوسةران، هونةرمةندان – شاعیران و میوانانی خؤشةویست و هةر وةها بؤ کؤذی بةذثوةبةری ئةم کؤنگره که بؤ پثک هثنانی ئةم کؤذه زه‌حمةتیان کثشاوة و ماندوو نةبونیان له خزمةتدا  عةرز دةکةین خؤشةویستان، ئثوة میوانی بةذثزی شاعیریکی دصسووتان که گذه‌و سؤزی شثعره‌کانی له دصی هةر ئةوینداری راسته‌قینةدا بة تین و تاوه به شثوةیةک له دصی خوثنةردا جث‌ گر دةبن که له بیرةو چونیان بؤ هؤگرانی شثعری بثسارانی مةحاصه. وةکو بثسارانی ئةصث:

هةر کةس خةمباره‌ن به‌یو وةلای من                        خةم چةنی خةمان ز و مةبؤ ساکن

ئثمذؤ ئثوه هاتوون که به یاد کردنه‌وةی ئه‌و شاعیره پایه‌بةرزه خةمةکانتان به‌دةر کةن.

 

(بثسارانی له چةند دیمةنثکدا)

یه‌کةم:  چؤنیةتی بار و دؤخی کؤمةصایةتی لة سةردةمی بثسارانی‌دا

بثسارانی: له سةدةی یانزه‌هه‌می کؤچی، که سةردةمی حکوومةتی سةفةویةکان ژیاوه و له‌و سه‌رده‌مةی حاکمی هةورامان هةواس قلی سوصتان بووه له لاییکةوة شةذ و ئاژاوه‌ی نثوای حاکمانی ئةمارةتی ئةردةصان و حاکمانی هةورامان وه له لاییکی‌تره‌وه گثره و کثشةی  نیوانی سةفاویةکان و حاکمانی ئةردةصان که هةر له سةردةمی هةصؤخانةوه و دواتر له لاثن خان ئةحمةد خانةوة پثک هاتبو ناوچه‌کةی ئاصؤز ئاوی کردبوو و ژیان  و بار و دؤخی کؤمةصایةتی له ژثر زةبر و چةنگ دابو.  له سةردةمثکی ئاوه‌ها دا بثسارانی پث ناوةتة ژیانه‌وه که به شیعره‌کانیدا دیاره که بار و دؤخی ژیانی پذ له که‌ند و کؤسپ و ناخؤشی‌دا بوه و سةرةذای ئةمانه بثسارانی وةکوو شاعیریکی به ئةزمون له به‌رانبه‌ری ئةو بار و دؤخة ناذةزایةتی خؤی دةر بذیوه به شان و شکؤی دةسةصات‌داران دا شثعری نةوتوة.

له سه‌ردةمی بثسارانی زمانی عةرةبی زؤر تثکةصاوی زمانی فارسی بووه نوسةرانی ئةو سةردةمة عةربی زانیان به فخر و مباهات زانیوه که نووسراوةکانی خؤیان به زمانثکی فارسی بةصام له ژثر سةیتةرةی عةرةبیدا بةرازثنینةوه بثسارانی له سةردةمثکی ئاوه‌ها دا قؤصی هةصماصی شانی‌دا ژثر باصی، زمانی زگماگی خؤیدا کة زمانی هةورامیه و توانی ئةم زمانه له باری شثعره‌وه، بگةینییته مةستةواییکی زؤر بةرز که له باری ئةدةبیةو‌ه شان بداته شانی، نووسراوةی نةتةوةکانی‌تر وه‌هثلیکی دیاری کراوی لة ئةدةبیاتی کوردی شاخه‌ی گؤران خولقاند به شثوةییک که ئثمه دةتوانین ئةدةبی هةورامی له چةند قؤناخ دیاری بکةین بةم چةشنة هةر له هةوةصةوة تا بثسارانی له بثسارانیةوة تاکو مةولةوی و لة مةولةویةوه تاکو ئثسته که ئه‌و تثکؤشانةی بثسارانی توانی گیانثکی تازه ببةخشث به ئةدة‌بیات کوردی و به تایبةت به هةورامی

دووةم: تثکؤشانی بثسارانی بؤ بة دةست هثنانی هویةت فةرهةنگی خؤی

بثسارانی خؤی وةکو شاعثرثکی توانا و خاوةن ئةزمون هةستی بةوة کردووة که بیر و خةیاص و راز و نیازه‌کانی خؤی به زمانی زگماگی دةر ببذی و گوث به تانة و تةشةری خةصک نةداوة هةتا بتوانث به مةبةستی خؤی بگةیی که لةم باره‌وة ئةصث:

        نةدار و تانه نه  داروتانه                         نه دارو تاقةت تةوانای تانه

        هةر پیسه و مجنون وثص و دثوانه          مةشون وه چؤص‌دا مةسازو یانه

   پةی ویم مةگثصون سروةش  نةکاوان                 مةر مةلان مةردةن بثدشان ماوان

 بثسارانی به شثوةییک په‌ره ئةداته به هؤنراوةکانی کة شثعره‌کانی کانگای، بن لث نةهاتووی گؤرانی هةورامانن چون ئةو شیعرانه هةص قوصاوی سروشتی هةورامانن که پةذ و باصی شیعره‌کانی به گوص و چیمةن و شاخ و تافگه و به‌رد و تةصان و بةفراو رازاندوه‌تةوة  و جوانیة‌کانی سروشتی به خؤشی و تاصی  ژیانی مرؤضةوة گرث داوه بؤیه که هةر شیعری بثسارانیمان خوثندوه هةست به کانیی و بةفراو گوص و گوصزار و شاخ هةرد و کةژ و کثو دةکةین و خؤمان له خؤشی و تاصی بةرهةمةکانی بةشةریک دةزانین که ئةو شیعرانه گةنجینةییکی نایابن بنةما و خةزثنةی بن لث نةهاوتی ئةدةبیاتی گةلةکةمانن و پثناسةی نةتةوایةتی ئثمةن کة هةتا هةتایة له ئاسمانی ئةدةبیاتی ئثمةدا دةدرةوشثنه‌وه

سثهةم:  داذشتنی زمانی شیعری تازه و لادان له شیعری سةردةم

شثعری بثسارانی که له سةر بنةمای په‌تةوی ئةدةبی هةورامانةوة سه‌رچاوةی گرتوه کة ئةو ئةدةبه، مثژوویکی دور و پذ له شانازی هةیه چوون ئةو ئةدةبه توانیویه ئةم نةتةوة بگةذثنثتةوة بؤ بةر بةیانی مثژووی بةصام زمانی ئةدةبی بةر له بثسارانی زورتر زمانی شیعری ئایینی بووه که زؤرتری ئةم بةرهةمانة دةگةرثنةوة بو یارسانةکان و هثندثکیش کتثبی شانامةی هةورامی و چیرؤک که به نةزم نووسراون مانه‌تةوه  بةصام بثسارانی گیانثکی تازه‌ی دا به شیعر کة ئةویش بنةمای شیعره‌کانی هةست و عاتثفه و خةیاصن شیعری بثسارانی  به پثی‌ ‌دابةش کردنی شیعری فارسی یانی سةبکی عیراقی و هثندی و ... بثسارانی سةبکی هثندی زاصه به سةر شیعره‌کانیدا هةر چةند شثعری بثسارانی له سةبکی هثندی دایه بةصام راسته‌خؤ هونةر بؤ هونةر نیه بةصکوو هةصس و کةوت و بار و دؤخی ژیانی ئةو سةردة له هؤنراوةکانی رةنگی داوةته‌وة. بثسارانی به شثوةییکی ساده و رةوان یا سةهلی ممتنع شیعری دةر بذیوه و تثکؤشاوة زمانی ئاسایی خةصک به زمانی ئةدةبی نزیک بکاته‌وه و له‌م شثوازه سةرکةوتوو بووه که ئةبینین به وشه ئاسایه‌کان ماناییکی قوص بخوصقثنث به جؤرث که هةموو هةست و عاتثفه و خؤشةویستی له شثعره‌کانی دةدرؤشنةوة:

بثسارانی بو دةربذینی شثعره‌کان رثزمانی هةورامی راستة‌و خؤ رچاو نکردوه به تایبه‌ت له بابةت تةسنیه‌ستم‌وه بؤ وثنة ئةصث:

شةوةن خةصوةتةن ماص بث ئةغیارةن             عاصةم گرد و تةن دؤس خةبةردارةن

که له زمانی هةورامی‌دا ناییصن شةوةن ئةصثن شةوةنة ئةگةر ئةم شیعره به شه‌وةنة خةصوةتةن دةست پث بکرث هةم شیعره‌کة له وةزدان دةشکی و هةم له جوانی کةم دةبثتةوة کة به‌م جؤره دةستی داوةتة لة رثزمان کة له لای هثندث له نووسةرانی هةورامیة‌وه که وتوته به ره‌خنه نه تةنیا بثسارانی بةصکوو باقی شاعیرانی هةورامان وةکو مامؤستا مةولة‌وی و ...

له نثو ئاسةواری شیعری هةورامی‌دا تةنیا شیعره‌کانی مامؤستا سةیدی هةورامی ئةویش‌ئةو بةشةی که به شیعری کؤن به ناوبانگه ئةو رثزمانه پارثزراوه مامؤستا سةیدی ئةصث:

و له گؤرانیةکانی هةورامانیش هةر ئةو رثزمانه پارثزراوة وةکوو ئه‌صثن

قیبله‌م و تثنة هةر هاش مةبؤوه                       مةر به گةلاوثژ فثنکش بؤوه

کة وشةی وتثنه دیاره‌که ئافره‌ته خةوتووة ئةوةی که ئةم کارث بثسارانی و مةولةوی و کسانثکی دیکه کردویانه کارثکی ئاسایی یانی ئاص و گؤذی زمانیه یانه ئةو بةذای من کارثکی فة‌نیه و زمانةوانی دةتوانث ئه‌وة روون کاتةوه چون زمانه هثند و ئوروپیه‌کان و هثندو ئثرانیة‌کان که زمانی ئثمةش دةچثتةوة سةر ئةو بنةرةته له ئةوةصةوة موزةکر و مو‌ئةنةسی بووه و به تثپةذ بوونی زمانی ئاص و گؤذی به سةرداهاتووه و زمان بةره‌و ئاسایی چووه که زمانی هةورامیش به مرور ئةو قؤناخه تثپةذ دةکات.

 

چوارم: بثسارانی وةکوو شاعثرثک و کةسایةتثکی ناذازی له بار و دؤخی کؤمةصایةتی سةردةمی خؤی.

 ئةگةر به وردی به‌رهةمةکانی بثسارانی بخةینه بةر باس و لثکؤصینةوة بؤمان دةردةکةوث  که بثسارانی کةسایه‌تثکی زور ناذازی بووه شثعره‌کانی هاوار و سکاصای زؤریان پثوه دیاره شتثک که تا ئثسته بایه‌خی ئةوتؤی پث نةدراوه ئةوةیة کة بثسارانی تةنیا به شاعثریکی عاشق دةیناسن که له عیشقه‌کةیدا سةر نةکه‌وتووه و هه‌ر ئه‌وه بوه به هؤی هةصقوصانی شثعره لای بثسارانی، بةصام ئة‌وةی کة پثویسته  ئاماژةی پث بکةین ئةوةیه که بثسارانی له چةند دةستة و کؤمةص ناذازی بووه و نارةزایةتی خؤی نةشاردوةتةوة له شةرحی حاصی خؤی‌دا ئةصث:

جة دةرده داران هةر منةنان وةس           مةدیه و مةونیو هةنی نیه‌ن کةس

یا

 

ب: ده‌سته و تاقمه‌ن که بثسارانی به ناوی گروی بث ده‌ردان ناویان دةبات که مةبةستی ئةو کةسانةیه کة تةنیا هان له شوثن خواردن و خةوتن‌دا و به مةعیاری ئیمذؤژی کسانثکی بث‌تفاوةتن که بثسارانی به توندی ئةوانه رةد دةکاتةوه و لؤمةیان دةکات وةکوو ئةصث:

ج: بث‌وةفایان و ئةوانةی که عة‌هد و پةیمان دةشکثنن و لة سةر قسةی خؤیاندا ناوةستن لةم بارةوة ئةصث:

بثسارانی لةم پارچه شیعره‌دا تةکیةی لة سةر ئةقص و خةرةدة، نة هةست و ئیحساس، کة بةم جؤره دةتوانین تؤمی خةردگه‌رایی، له دثوانی بثسارانی دابةدی بکه‌ین.

د:  رةقیبه، رةقیب ئةو کةسةیة کة بثسارانی زؤر بة دةسیةوة نارازیة و کةسثکة ئةزیةت و ئازاری زؤری گه‌یاندوة بة بثسارانی بؤیه رو دةکات لة رةقیب و ئةصث:

هـ: یار و خؤشةویستةکةی بثسارانیة، که بثسارانی نه تةنیا رةخنةی لث دةگری بةصکو دوعای شةذیش دةکا و ئةصث:

 

یا

و:  و ئاخرین دةسته بثسارانیةکانن گلةیی له بثسارانیةکانیش دةکا و ئةصث:

 

سارائیان مةبةستی بثسارنیةکانه شایةد مه‌بةستیشی له خؤیشی بث کة له بیر و بؤچؤنی خؤی هةم رةخنة بگرن و له شیعرثکا ئةصث.

چون بثسارانی هةر‌کةس بث دص بؤ                        چون باغچه‌ی بث ئاو دایم بی گوص بو

پثنجم: تةئسیر گرتنی بثسارانی له شاعثرانی پثشوی خؤی

بثسارانی وةکوو هؤگری ئةدةب و هؤنةر،  شاره‌زاییکی زؤری له سةر ئةدةبیاتی کوردی و فارسی و عةرةبی‌دا هةبوه که بث‌شک له‌و ئةدةبه کةصک و سودی فراوانی گرتووه بةصام تةئسیر گرتنی بثسارانی له‌و شاعیرانه راستةوخؤ نةبوة ئةوةی کة بثسارانی هؤنیوةتةوة مصکی خؤیةتی.

بثسارانی دیارة که به پثی هؤنراوةکانی خواجه حافیز شیرازی و باباتاهیری هه‌مةدانی بةلاوة خؤشة‌ویست بوون که ئاماژه به چه‌ند شیعری ئةم شاعثرانه دةکه‌ین که له سةر بثسارانی تةئسیریان هةبوو بث:

حافیز ئةصث:

به مژگان سیه کردی هةزاران رةخنه در دینم               بیا کز چشم بیمارت هةزاران درد برچینم

بثسارانی:

چراغم تثژتةر                                 چةند مژه داری جه ئةصماس تیژتر

هةر یةک  هةزار زام مةکه‌ران فیشتر                هةم جه پةی زامان تیژ مةبان تثژ تةر

هةر یةک به موژگان سیای مةودایی         مةشکاوان سینةی بةندةی سةودایی

 

حافثز:

بثسارانی

 

باباتاهثر:

بثسارانی:

 

ششم: نرخی ئةدةبی شیعری بثسارانی

هةروا له پثش‌دا ئاماژه‌ی پث کرا شثعری بثسارانی له رثبازی سةبکی هثندی پةرةی سةندوه و گةشةی کردووه بةصام شیعره‌کانی راسته‌وخؤ هونةر بؤ هؤنةر نین بةصکوو هةست و عاتثفه و غةم و ژیانی مرؤضایةتی له لاییکةوة و له لاییکی‌ترةوة پةیوةندی ئةو ره‌نج و مةینةتانه له گةص جوانی سروشدا گری داوه که ئةو بیر و بؤچانه‌ی بثسارانی که به زمانثکی هونه‌ری دارثژراون بونةتة کانگای هؤنةر و ئةدةبی نةتةوایةتی کة بثسارانی له لوتکه‌ی هةرة بةرزی شاعیرانی کلاسیکی هةورامان جثگةییکی دیاری کراوی بو خؤی تةرخان کردووه.

بثسارانی له دارشتنی شثواز و قاصبی  شیعره‌کانی مةسنةویة یانث هةر بةیتیکی قافیه و رةدیفی جیاوازه بةصام ناوةذؤکی شثعری و مةزمونیان غةزةصن و ئةو ئةرکةی کة شثوازی مةسنةوی رچاوی دةکات له شثعری بثسارانی‌دا نیه وةزنی شیعره‌کان هیجایه که به وةزنی خؤماصی به ناو بانگه چون ئةو وةزنه ناچثته خانی عروزی عةرةبیةوة بةصکوو له وةزنی شیعرةکة ئثرانیةکة به فةهلةویات بةناوبانگه و وةزنی خسروانیش پث دةصثن که ئثرانیةکان ئه‌و وةزنه دةبةنةو بؤ گاتهای زةردشت  و شیتها

و له شثعرةکانی بثسارانی دا غةم و چةوساوةیی ئثش و ئازار تةنیا به ئةستؤی مروض نیه به‌صکوو سروشتیش شةریکه و دثته هانای مرؤضةوة وةکوو ئةصث:

بثسارانی له زانیاری و ره‌وان بثژی واته (علوم بلاغه) زؤر سةرکةوتوانه توانیویه بةرهةمةکةی بهؤنثتةوة و لة فه‌ساحةت و بةلاغه‌ت دا زؤر سةرکةوتوو بث زمانی شثعری بثسارانی سةهلی مومتةنثعه فة‌ساحةت کة بریتیه له جوان قسه کردن لةم روانگةوه شیعره‌کانی خاوه‌نی فةساحةتی که‌لامن و له تةنافر و زةعف ته‌ئلیف و .... بةدوورن.

له عیلمی به‌یان دا کة مه‌بةستی  سةرةکی ئةو عیلمه – تةشبیه (لثک چواندن) مةجاز ئیستثعاره و کنایةیه، بثسارانی  به‌و پةذی توانایةوة لةم بواره‌دا سةرکةوتووه

وةکوو:

که ئةم بةیته‌کة پارچه شثعری پاییز نمانا هاتووه ئه‌و دارو باخانه که هثشتا سةرسةوزن و خةزانیان نةکردوة بة سةید تةشبیه کراون و ئةوانه که خزانیان کردوه و گةصایان وةریوة هثندث زه‌رد و سورن به شةهید تةشبیه کراون که لةم شیعره ته‌شبیه حسی (هةست) بة کار هثنراوة.

 که لثرةدا تةشبیه موئةکةد به کار هاتووه چوون ئادات تةشبیه نة‌هاتوة.

 ئثستثعاره

 که له‌م به‌یتةدا ئثستثعاره‌ی موسةرحة هاتووه که تةنیا به مشبه به ئاماژه کراوة

موحةسةنات مةعنةوی که شثعری بثسارانی دا:

توریه‌(ایهام)

 

که له‌م شیعره‌مانای نزیک و دوور هاتوه که به جؤرث له مانا نزیکة کةوه مانا دورةکةثش وه دةردةکةوث. مةراعات نةزیر که بریتیه دو یا چه‌ند وشةی مناسثب و نزیک له مانادا پثکةوة بگوترث.

که له‌م شیعره هاتوه:

تؤ وستات نة تةفةت مةرتبةی شاهی

تؤ دات به دةستم عةسای گةدایی

تؤ جام زوخاو مةینةت پثم نؤشای

تؤ سیا  پةصاس وة بةرگم پؤشای

موحةسنات له‌فزی:

جةناس کة ئةبثته هثنانی دو وته له ئاخاوتن‌دا که وةکوو یةک بن به‌صام له مانادا جیاوازیان هةبث وةکوو:

که له‌م بةیته جةناس له‌فزی تام هاتووه بؤ ئةوه‌ی وشه دصواز بة دو مانا هاتووه:
دصوازی یه‌کةم یانی به دصی خؤم به مةیلی خؤم بةصام دصوازی دوهه‌م یانی ئه‌و کةسةی دصواز و دلبری خواستوه و رةقیب و دوژمةنة.

یا

له‌م به‌یته تجنیس خةتی وثژراوه چون یانه‌ی یةکةم مةبةست ماصه و یانةی دوهةم بیانوه نةک ماص.

توارد : ئةوةیة که دو شاعیر له دو زةمانی جیاوازدا به یةک مه‌زمون شثعری بگةیین که له یه‌ک رةستة دا هةردوو وةکو یةک هةستی خؤیان دةربذن

بثسارانی ئةصث:

پوشکین شاعیری به ناو بانگی روس دةصث:

تؤ ئة‌تةوث گیانی من گذ بسثنث

کةواتة، بنیه روژانی بة سةرچووم بدةرةوة

سپثدةی بةیانی و

زةردةپةذی ئثوارةی ژیانم پثک بگةیینه

کة هةر دوو شاعیر گةیشتنی دیمةنی ئثواره و به‌یانی یان لةبةر چاو بووه

 

بثسارانی له شیعری مةولام بث‌قةراردا ئةصث:

تا له ئاخردا ئه‌صث:

مامؤستا سوارةی ئیلخانی زاده له شثعری خةوةبةردینه ئةصث:

له بژوثنی دةریای بلوورینی بةروث.

به خوذ خو به دیواری کثو ئةدا ئاو

له گةص گاشة‌بةردا سةر ئةسوث سةرئةسوث.

له ئاخردا ئةصث:

ئاواتی بةرزی  زرث‌یه

ئه‌زانث ئةبث هةر بژی و باژوث تا بژی تا بمثنث

هةر چةند ئاکامی هةر کام له شثعره‌کان جیاوازه به‌صام به‌ربةرةکانی  ئاو له تةک گاشة بةرد و خؤ خستنه خواره‌وة له هةصدثذ و تافگه و مای بةرزةوة له لای هةر دوو شاعیر شایانی سةرنجه.

بثسارانی له شثعری رثزنات جةرگم دا ئةصث

کافکا له یه‌کث له چیروکةکانیدا ئاماژة به‌وة دةکات کة هةموو رؤژث قاصاوی دیت و گؤشتی لاقةکانی به دةندوک له ئثسقان جیا دةکاتةوة و دةیبات

بثسارانی له شثعری هوناو وةشتانةن ئةصث:

مامؤستا حةقیقی له شثعری به‌هار دا ئةصث:

به شةو لة دةنگ ئةداتةوة له کثوی قاسپه‌قاسپی کةو

تروسکةیی به گوص دةدا نه‌سیم و نووری مانگةشةو

من و نیگاری نازةنین به مةزهه‌بم حةرامة خةو

دةمث نیاز و رازی من دةمثکی غةمز و نازی ئةو

«حةقیقی» فرسةتی و‌ه‌ها قسةی دصت مةشارةوة

 

 

 

سةرچاوةکان:

1.    دثوانی بثسارانی – سه‌ید تاهیر هاشمی

2.    دثوانی بثسارانی – سةدیق سةفی زاده چاپ اول 1381

3.    دیوانی حةقیقی – مرکز انتشارات سةلاحةدین ئةیوبی 1367

4.    خةوةر بةردینه – ناوةندی بصاوکردنةوةی فةرهةنگ و ئةدةبی کوردی سةلاحةدین ئةیوبی

5.    ژیان و بةرهةمی شاکاری پوشکینی – محمدی ملاکریم چاپخانه‌ی «ئةلحةوادس) له بةغدا

6.    فنون بلاغت و صناعات ادبی – استاد جلال‌الدین همایی چاپ سوم – انتشارات توس

7.    گةشتی له عیلمی بلاغه – محمد سعید ابراهیمی محمدی – مهاباد 1364.

8.    لثریکای شاعیری گةورةی کورد – مةولة‌وی ئةنوةر قادر محةممةد سلثمانی 2001

9.    دیوان باباتاهیر – به خط عةباس مستوفی لممالکی – انتشارات آتلیه هنر

10.                       دیوان خواجه حافز شیرازی به اهتمام سید ابوالقاسم انجومی شیرازی چاپ پنجم