"له سه ر ناوی بیساران"

بیساران له چی یه وه هاتوه؟میژوی له که یه وه ده ست پی ده کات و...گه لیک پرسیار له م بابه ته وه!

له ریگای ئیمه یل و په یوه ندی  ته له فونیه وه چه ند که سیک ویستو یانه بزانن میژوی بیساران  بو که ی ده گه ریته وه و ناوه که شی له چی یه وه هاتو ه ؟بویه به پیویستم زانی تیشکیک بخه مه سه ر ئه م بابه ته وه.

له وه ی که بیساران مه لبه ندیکی کون ومیژینه یه هیچ گومانیک نیه .جیا له وه ش گه لیک زانا وشاعیری ناوداری تیا هه لکه وتوه که ماموستا بیسارانی له پرشنگ دار ترین ئه ستیره کا نیه تی .

ئه م شوینه که ئیستا نیشته جی نزیک به هه زار بنه ماله و پینج هه زار که سه  هه رله میژه وه مروفی به کوی تیدا ژیاوه. به هوی دژواری ژیانی رابردو وئه مروبگره چه ند ها به رابه ری ئه م راده یه ش کوچیان بو ده ره وه کردوه که  له شوینه کانی تردا ده ژین به لا م هه رخویان به بیسارانی ده زانن و شانازی پیوه ده که ن.

پیشه کی ده بی بلیم شوینی نیشته جی بوونی دانیشتوان له هه وه له وه ئه م شوینه ی  ئیستا نه بووه.ده لین به شیکیان نزیک به   یه ک کیلو میتریک له خواروی ئیستای بیسارانه وه(روژئاوا)ژیاون.خه لکی ئه م به شه له سه ر ئایینی زه ر ده شت بون.له م سالانه ی دوایی دا که له وی ریگا و بان دروس کراوه ئا سه واری ژیانی به کو ده ر که وتووه.جگه له دیواره کونه کانی مالان کاسه و کوزه و ته نانه ت ئاسه واری بردنی ئاو به لووله که له گل دروس کراوه دیتراوه.مزگته وه کوو شوینی نیایشی دانیشتووان ناوی هه ر ماوه و ئیستاش به وه وه ناوی ده به ن.گورستانه هه ره کونه کانیش له وی و له زور شوینی بیساران    هه ن.ئه وانه ی به ر له ئایینی ئیسلامن رویان له قیبله ی موسلمانان و کابه نیه له سه ر ئایینی ئیسلام نه نیژراون.

به شیکی تری بیساران له روژهه لاته وه نزیک به هه زار و دوسه د میتریک دوورتر له شوینی ئیستا ژیاون که ئه مانه ش هه روه کوو به شی روژئاوا میژوییکی کون و دیرینه یان هه یه.دیاره ئه م دوو به شه هاوکات له روژهه لات و روژئاوا ژیاون.جگه له ئاسه واره کونه کانی تر ئاسه واری چه ندین ئاشی ئاردهارین که به ئاو کاریان کردووه ئیستاش ماون.

ده گیرنه وه پاش ده سه لاتی ئیسلام به سه ر هه ورامان که به هوی به رئه نگاری وشاخاری بونیه وه بو مایه کی به رچاو په کی که وتووه نزیک به حه وسه د سالیک به ر له ئیستا که سایه تیه کی ئایینی به ناوی سه ید عه لی ناسراو به باوه شیخ دیته به شی روژئاوای بیساران.خه لکه که لی ده خوازن که له وی بمینیته وه و ببیته میوانیان.ئه و رازی نابیت و دیته ئه م شوینه ی ئیستا و ده واریک هه لده دات.ئه م شوینه جیگایه کی مه ترسی دار به هوی رنو و لافاوه وه بووه.بویه که سی تیدا نه نیشتووه.پاش ماوه ییک دلیان بو سه ید عه لی ده سووتی.نان و شت و مه کی بو دینن ده بینن که له وی نیشته جی بووه خه لکی به شی روژئاوا ورده ورده دینه ده وری و له وی مال ده که نه وه و به شی روژئاوای بیساران که وارده گای (خواروی دی)پی ده لین پیک دینین. هه وه لین مزگه وتی بیسارانیش به ناوی مزگه وتی باوه شیخ هه رله ته نیشتی ماله که ی ده کریته وه .

به شی روژهه لاتیش ورده ورده ده گویزنه وه و به شی چوه رده گای (ژوری دی)بیساران پیک دینین که ئه م دوو به شه  به یه که وه نووساون.له وه ی که بیساران له م دوو به شه پیک هاتووه هیچ گومانیک نیه و زور شت ئه م راستیه ده ر ده خه ن وه کوو:

یه که م:سنووری نیوانی وارده گاو چوارده گا هینده راست و بی گیچه له که ته نانه ت تا ئیستاش پاریزراوه.منداله کانیش ده یزانن.که سیش بوی نیه تیکی بدات.سه ره رای ئه وه هه ردوو به ش به یه که وه ژیاون له بری کاتیش دا له نیوانیان کی به ر کی مندالان و گرژی و ئالوزیش هه بووه.منداله کانیش وارده گاو چوارده گایان کردووه.

دوهه م:له باری زمان و زاراوه شه وه هه ندی جیاوازییان هه یه که زه ق و به رچاون.

سی هه م:ژن و ژن خوازی تا ئه م سه رده مه ش له نیوانیان زور که مه ته نانه ت بگره به شی روژهه لات راده ی ژن وژن خوازیان له گه ل ئاوائیه کانی دراوسی له چاو روژئاوا یه ک جار زورتره.

چواره م:له باری نیشته جی بوون و خان و به ره سازیش دا نه وارده گا شوینه که ی خوی ده داته چوه رده گا و نه چوه رده گاش رازی ده بی له باشترین مالی وارده گا نیشته جی بیت!ته نانه ت گورستانه کانیشیان جیاوازن.

پینجه م:زه و ی و زار وباخاتی هه ردوو لا له شوینی تایبه ت به خو هه لکه وتوون که سنووری نیوانی ئه وانیش دیاره.

ئه وه ی که شارستانیه تی هه ردوو به ش کونه جیگای متمانه یه.چوونکه به ریوه چوونی شه ورائی(ئه نجومه ن) ئه وسای هه ورامان له هه ردوو لا هه بووه.هه ر ئه و ئه نجومه نه ی که له هه ورامانی کون دا مه ری پی وتراوه لیره ش دا ده رده که وی.له چوه رده گا شوینیک به ناوی پیرومه ران و له وارده گاش مه ره و جه هولی هه ن که شوینی دانیشتن و راویژی پیاو گه وران بوون.

شوین پی ئاینه کانی پیش ئیسلام له هه ردوو به ش دا دیاره وه کوو زه رده شتی،مه سیحی و یه هودی و ته نانه ت ئایینه کانی تری وه کوو داسنی.قه لای داسیران هه لکه وتوو له روژئاوای بیسارانه وه به لگه ی ئه م راستیه یه.دوا به ره ی یه هوودیه کان که تا ئه م سه رده مه ش هاتون و باوه موسایی که کوچی که متر له سه د سالیکه و دواتر منداله کانی ئیسلامیان هیناوه.به لام خوی هه رله سه ر ئایینی خوی مردووه بویه له ته نیشتی قه برستانی موسلمانان به جیا نیژراوه.کیلیشی بو دا نه نراوه و ئیستاش بی کیله ی پی ده لین.ده گیرنه وه له کاتی سه ره مه رگیشی دا که شیخ سه لامی بیساران چووه ته سه ری داواکه ی په سه ند نه کردووه و نه هاتووه ته سه رئایینی ئیسلام له سه ر ئایینی مووسا کوچی دوایی  کردووه.

ئه وه ی که دوو به شی روژئاوا و روژهه لاتی بیساران پاش هاتنی باوه شیخ یه کیان گرتووه و له م شوینه ی ئیستا جی گیر بوون هه موو راکان له سه ری راستن. به لام ده بی بوتری چه ند هوزی کوچه ر هاتوونه ته به شی روژ هه لات .غولا م وه یسی یه کان له جوانروه وه ،عه لی ره مایی یه کان له پاوه وه وده لین پیره یی یه کانیش له لورستانه وه هاتوون.که چی زوربه ی دانیشتوانی روژاوا هه ربه ره گه ز بیسارانین .  بو نیوه که شی چه ند بیر و بووچوون هه یه.

یه که م:روژئاوا یه کاان که شوینه که ی خویان چول ده که ن و دینه ئه م شوینه ی ئیستای  ده وری ده واره که ی باوه شیخ گوایه ده لین:

با جه ده گای  بلمی به ر (با دی به جی بیلین) قه دش نییه ن ئاگه بی ساران (قه ی ناکا ئه وی رووته مه نییه) ئیستا ئه و شوینه که چول کراوه به" ده گابه ر" به ناو بانگه و ئه م شوینه  ی ئیستاش بیساران.به شی روژهه لاتیش که دواتر دیته پالی روژئاوا،شوینه چول کراوه که ی به" ده ره و ده گای" (چومی دی) و" سه ر قه لا" که پاریزگایان بووه به ناوبانگه.

دووهه م:ده لین بیساران هه رله سه ره تاوه بی سارا(سارای داری بی)بوه .گوایه له م شوینه داری بی به هوی ئاوی زور وروخانه که ی به چروپری رواوه .هه لبه ت که سانیکیش هه ن ئه م نیوه له فارسی نزیکتر ده بینن وبه "بیدزاران"ی تی ده گه ن.که دواتر به بیدزاران وبیزاران وبیساران گوراوه .وه کوو نه ی زاران ،گولزاران ،چه مه ن زاران و...

سی هه م :ده لین دانیشتوانی ئه م دی یه  له لایه ن نه یارانی دراوسی یه وه هیرشیان سه رکراوه.که ی ؟ به چ هویه که وه؟ نازاندری! ئه م هیرشه هی چ ده ورانیکه،روون نیه .به لام دیاره ئه بی زور کون بیت . هیرش که ران زوریک له دانیشتوانی ئه م گونده یان  سه ر بریون .دواتر سه ر که کانیان وه کوو دیاری وبه لگه ی سه ر که وتن له گه ل خو بردون وله شوینیکی به رزی هه لکه وتو له پشت ئا وا ئی بوریه ره وه ژیر خاکیان کردون وچاندوویانن . بوریه ر ئاوا یه کی دراوسی بیسارانه . ده لین له وکاته وه ناوی ئه و شوینه به رزه بوه ته "کالیسه ر" (شوینی چاندنی سه ر) شوینی سه ربراوه کانیش ده بیته" بیسه ران "(سه رپیوه نه ماوه کان) که ورده ورده ده گوردری به بیساران.

ئه و به لگانه ی بو ئه م رایه نیشان  ده کرین ئه مانه ن:

هوزی زه بیحی یه کان که له کونترین دانیشتوانی ئه م دی یه ن به پی  شه جه ره نا مه یه ک که به   ده ستیانه وه یه ،ده لین پیش هاتنی باوه شیخیش له وی ژیاون. شه جه ره نامه که سیزده پشتیان ده رده خات .ته نانه ت ده لین ژنی باوه شیخیش به ناوی فاتمه خاتون له وانه وکچی مه لا عه لی بیسارانی یه .ئه ومه لایه هه م خه زوره هه م ماموستای باوه شیخ بوه . زه بیح به وا تای عاره بی  سه ربراوه . ئه م نیوه له حه زره تی ئیسما عیله وه گیراوه . له شه جه ره ی ئه وانیش چه ندین مه لاو شیخ ئیسما عیل ناوی به ناوبانگ هه ن.دوور نیه که زه بیحی یه کان  پاشماوه ی ئه وبیسه رانه (سه ربراوانه) بن!

به پی ئه وزانیاریانه ی که به ریز ئه ندازیار دانا شیخ سه لاح به رزنجی دانیشتوی ئیستای شاری هه ولیر به منی داوه،ئه وانیش به ره گه ز بیسارانین.با پیره یان شیخ عه بدولکه ریمی بیسه ر(شیخی کاسه و که وچک) له گردی سه یوانی شاری سله یمانی نیژراوه .بیسه ر که پاشکوی ناوی ئه وشیخه یه له بیسه ران و بیسارانه وه هاتوه . ئه م پاش کویه دواتریش نه ک هه ر فه راموش نه کراوه بو نه وه کانی داهاتویش به کار هینراوه .ناو بانگی کاسه و که و چکیش به و هویه یه سه رده می ژیانی له باتی نوسراوه و دوعا پاره ی له که س وه ر نه گرتوه و کاسه وکه وچکی ویستوه .ئیستاش وه کوو هیما یه ک له سه ر گوره که ی ئه م جوره شتانه داده نین .به ریز دانا شیخ  سه لاح بیسه ر ئه م زانیاریانه ی له ریگای ئیمه یل و په یوه ندی ته له  فونی یه وه داوه .

ئه مانه چه ند بیر وراو بو چوو نیکن له سه ر ناوی بیساران ومیژوی رابردووی.ره نگه و بی گومان بیر و رای تریش هه ن.ئه وه ی که کام له م رایانه و راکانی تر راستن نیازی به توژینه وه و لیکدانه وه ی ور دو زانستیانه یه.من له هه موو راو بو چوونیک پیشوازی ده که م و ته نیا بابه ته که ی خوم به تاکه به لگه نازانم هیوادارم به نووسینی ئه م بابه ته ده لاقه یه کم کردبیته وه که له ویوه بو بووچوون و راکانی تریش بروانین.به و هیوایه ئه و که سانه ی زانیاریان هه بی روی بخه ن و راستیه کان ده رکه ون.               

                                                                  عه دنان زه بیحی

به ریز و خوشه ویست ئه ندازیار دانا شیخ سه لاحه دین که ئیستا دانیشتووی شاری هه ولیره و له بنه ماله و به ره یه کی ناوداری زانای ئایینی و ئه ده ب په روه ره به پی ئه و زانیارانه ی که له بنه ماله که ی هه یه تی، به ره گه ز خه لکی بیسارانن.

ئه وه ی که بیساران مه لبه ندیکی کون و میژینه یه و گه لیک زاناو ئه دیبی له ناوخو و ده ره وه پیشکه شی میژووی کورد کردووه جیگای شانازیه.

دوا به دوای په یوه نده ته لیفونیه که ی موهه ندیس دانا که زوریک زانیاری له و باره وه دا ئه م بابه ته ی خواره وه شی بو ئیمه یل کردووم تا له سه ر ویبلاگی بیسارانی دای بنیم.له سه ر خواستی ئه و به ریزه و گرینگی بابه ته که ی ویرای سپاس بو هه ستی:

"ئه مه ش ده قی ئیمه یله که ی کاک دانا به رزنجی."

کاک عدنان سلاوم بو بةریَزتان و هةموو خزمانی خوَم هةیة ,ئةمة بةشیَکة لة
زانیاری دةربارةی بنمالةی شیَخانی بیَسارانی لة هةولیَر و سلیمانی
داواکارم لة سایتی بیسارانی بلاوی بکةیتةوة ,لةکةل سلاو..
ئةندازیار دانا شیَخ صلاح الدین شیَخ حسین شیَخ نعمةالله هزارکانیانمی
شیَخ عبدالکریم بیَسارانی.هةولیَر


مقبرة کردی سیوان فی مدینة السلیمانبة: مقبرة کردی سیوان هی بقدم أنشاء
مدینة السلیمانیة تتکون مقبرة کردی سیوان من ثلاث تلال ا...لتل الاول
والاشهر یسمى بتلة شیَخ معروف علی اسم مرقد عالم عصره زمانه السید محمد
نودهی البرزنجی والد کاک احمد الشیخ ,والتل الثانی وأسمه تل کاسةو کةوجک
وذلک بأسم مرقد جدی السید عبدالکریم البیساری الخالدی الشاذلی والذی یسمى
بشیخ کاسةوکةوجک او الشیخ بیسةر(ملاحضة:السید معروف البرزنجی من اقرباء
شیَخ عبدالکریم) ,والتل الاخر یسمى بتل المسیحین لوجود مراقد المسیحیین
.والتلین الاول والثانی یحتوی على مشایخ وسادات وشعراء کثیرین وأبرزهم
مرق سیدنا حسین القاضی البرزنجی وو قبر سیدنا محمد الصغیر.و السید
اسماعیل کاسة و کةوجک أخو السید عبدالکریم (سمی الشیخ بکاسةوکةوجک وذلک
لکثرة زیارة الناس لسید أسماعیل وطلب الدعاء وأصبح الناس یأتون بالمال
للسید أسماعیل ولاکن هو کان یرفض المال ویسألهم أن یأتو له بألاوانی
الفخاریة القدیمة والمکسورة والملاعق القدیمة والالسجادات والاشیاء
القدیمة فأصبح بعد وفاته الناس یضعون الاوانی الزجاجیة والفحاریة
والسجادات القدیمة والکتب القرأن الکریم على مرقده و مرقده ملیء بهذه
الاشیاء), ومرقد الشیخ عبدالقادر المهاجرالمردوخی(رئیس علماء الکردستان
الایرانی ومؤلف کتاب بلوغ المرام فی شرح تهذیب الکلام التی یدرس فی جامعة
الازهر الشریف و جوامع العراق ) وهو قریب جدتی (شیخة أسمة بنت الشیخ محمد
الخیلانی (نسبة الى قریة کیلان الهورمانیة))و کثیر من ال البیت الکرام.
(المراجع : السید کاک اکرم رش مؤلف کتاب شاری سلیمانی) عمتی أمنة بنت
السید حسین و زوجة السید أحمد البرزنجی الاربیلی, و الاخ محمود اللذی کان
مزیور مرقد شیخ عبدالکریم البیساری , السید دانا ابن الشیخ صلاح الدین
أبن السید حسین ابن السید نعمةالله الهزارکانیانی ابن السید عبدالکریم
البیساری مهندس فی مدیریة تربیة اربیل قسم المبانی .اربیل

ئه گه ر له خویندنی بریک له وتاره  کوردیه کان توشی گرفت هاتن:

تکایه بو خویندنی وتاره کوردیه کان به ر له وه ده بی فونتی کوردی له سه ر کومپیوتره که تان هه بی، پاشان ئه و وتاره له سه ر به رنامه ی وورد کوپپی بکریت. ئه وسا خویندنه وه ی وتاره که له سه ر ریزمانی کوردی به هاسانی ده کریت.

سپاس بو ئیوه .

مدیریت وبلاگ : نوری شهابی

مقاله عدنان ذبیحی (دبیر انجمن فرهنگی ادبی ماموستا بیسارانی)

در وصف ملاحامد بیسارانی (ارائه شده در کنگره ملاحامد بیسارانی در سرواباد)

برای دیدن مقاله بر روی ادامه مطلب کلیک کنید