نویسنده: عدنان ذبیحی و نوری شهابی
تاریخ: سه‌شنبه ۱٩ اردیبهشت ۱۳٩۱

ئوسمان هورامی

" بابه تیک له سه ر سیاچه مانه و ئوسمان هه ورامی"(خه سار ناسی)

 کاتیک باس له  سه ر هونه ریکه نیگاکان زورتر له سه ر کاکل و بابه تی ئه و هونه ره ن نه ک له سه ر که سایه تی هونه ر مه ند که هونه ره که ی خولقاندوه.به لام لیره باسه که دوو لایه نه ده بیته وه و هه ردوولا نیازیان به لیکدانه وه یه.ره نگه ته نیا ناساندنی هونه رمه ند ئوسمان هه ورامی له باری که سایه تیه وه بو خوی پیویستی به کونگره یه ک هه بی به لام به هوی پیویستی زورتری ئه مرومان من ته نیا له سه ر هونه ره که ی ده روم که گورانی وسیا چه ما نه ی هه ورامی یه.

ئه گه ر گورانی له سی به ش پیک بیت که ده نگ وشیعروموسیقی به شه کانی بن با له سه ر گورانی هه ورامی له سه ر هه رسی به شی شی کردنه وه مان هه بی.

لایه نی ده نگ: ئوسمان هه ورامی له بابه تی ده نگه وه بی هاوتا و تاقانه یه .جوانی ده نگی وه کوو ئاوی رووباره کانه.وه کوو لیزمه ی به خوری بارانه .ده نگی ئا هوورایی یه وبه رچاو هینه ری سروشتی شاخاوی و ره نگینی هه ورامانه. ئه وهیزه ی له حه نجه ره ی بیگه ردی دا ده بیندری له ده نگ خوشانی تری هه ورامان دا که متر له وه.وشه کان وته نانه ت پیته کان وبزوینه کان له گه روو له سه ر زمانی دا به هه ر باریکدا که بخوازی به جوان ترین وسیحراوی ترین شیوه ده سوورین ووه گیان ده که ون.ئه گه ر بین و نمووداریک بو ده نگه کان بکیشین که پله ی خوارو ژووری ده نگ خوشانی هه ورامانی تیدابی ره نگه زوریک له وانه له یه ک ئا ست دا بن وپله ی به رزی ونزمی که متر تیدابی .به لام ئوسمان هه ورامی جگه له وه ی یله ی له هه مووان بلیندتره زوریکیش له وچه ند که سه به رزتره که له پله به رزه کان دادان.له سه ر لوتکه یه وهیچ کامیان نایگاتی!

جوانی ده نگی ئوسمان و جیاوازیه که ی کاتیک ئاشکرا ده بی که به دوو قولی له گه ل ماموستایانی تردا گورانی ده لی.له بابه تی ده نگه وه که لیم پرسیوه  زور ساکارانه و بی ریا ده لی :ها نده ری بو گورانی ته نیا ئه شق به ده نگه که ی خویه تی .هه ر ئه و ئه شقه که دواتر به ره وتی وتنه وه ده بیته ئه شقی گشت هه ورامان وزوریک له کوردستان.

ده نگی ئوسمان نه رم و نیانه .وه کوو له گوفاریکی فارس له سه ر ماموستا به نان نووسرابووکه ده نگی وه کوو گوله مه خمه لیه کانه .هه م نه رم و شله هه م ره نگیشی جوانه .دهنگی ئوسمانیش له وجوره ده نگانه یه.بیسه ر ئارام ده کات وده یباته خه وی شیرین.له لایه کی تره وه به بیستنی شیرین چله کینه ره.گوی بورا دیری هه ست به وه ده که یت که له شه وانی هاوین دا له گه ل مانگ وئه ستیران دای.به زستان دا کریوه ی به فرو سه هول به ندانه که له دوایی داشه مال دینی و بانگی سه ر به ستی.

ئا ماووه وه هار وه هار شادی      بوی عه تری نه سیم خونچه ی ئازادی

له به  هار دا جریوه ی مه لان وقاسپه ی که وه که تیکه لی سروشتی سیحراوی هه ورامان ده بیت.له پاییزیش جوراوجوری ره نگه کان وبه داخه وه چولی هه واره کان وکونه هه واران.

ئارو رام که وته ن کونه هه واران     دماو  بالا که یت وه شیم نه ویاران

کاتیک گوی ده ده یتی ته زووی شیرینت به له ش دادی.بونی غه ریبی ودووره ولاتی وچه وسانه وه ی نه ته وه ئی ده دات ئه وکاتانه ی چول کردنی گونده سنووریه کان وکیمیابارانی هه له بجه و سووتان وکوژران وقرکردنی سروشت ومروف تیکه ل به یه ک ده  بن  وده یانکاته گورانی .ئه وساخوت ده ناسیت وناسنامه که ت ده خاته به ر ده ستت.

له سیا چه مانه دا بی وینه یه.به لام به رای من چون گوی دان به سیا چه مانه و چون لی گه ییشتنی ئه ویش بو خوی هونه ریکی که م نیه.ئه بی خاوه ن هه ست وشاره زا بیت تاتام وچیژی سیا چه مانه هه ست پی بکه ی ماندوو یه تی له ش و ده روونت بحه سیته وه وشادت بکات.ئه وانه ی سیا چه مانه یان به لاوه که مه ره نگه زوریکیان ئه و نه گه گه ییشتنه یان هه بی.

له هه لبژاردنی شیعرو بابه تی گورانی دا سه ره رای ئه وه ی نه خوینده واره زورسه ر که وتووه.جگه له وه ی جوان ترین شیعری گه وره شاعیرانی هه ورامی هه لده بژیری هه نگی حه زی له گولزاری فولکلوری کوردی دا به جوانترین گوله کانه وه ده نیشی.له م بابه ته وه به راستی وریاو ماموستایه .به جوریک شیعرو فولکلور تیکه ل به یه ک ده کات که هه ر کامه یان ئه وی تر جوان تروبه هیزتر ده بینی وهه ردوو لا یه کتری ته واو ده که ن.بو وینه تیکه لاوی بیسارانی وفولکلور:

ناله م چوون کوتر پیچ واردم چوون مار               ئالقه م دان وه ده ور پای وه لگی چنار

چنار نمازو با لات دیار بو                                یا خوا بای شه مال له تار له تار بو

...........................................................................................................

..........................................................................................................

یان مه وله وی وفولکلور:

خالوخا لوته ن که م واچه خالو                          خالو ده م وه با ن خالانت مالو

.....................................................................................................

پیم ده لی خالو به خال ئه مکوژی                     شه رت بی که هاتوو خالانم مژی

ئیستا که پیرم پیم ده لین خا  لو                         به رتیلیش ده ده م نامبه نه ما لو

.....................................................................................................

یان کاتیک که ته نیا له فولکلور به هره ده گری :

ئا ماوه پاییز هه واران بی چول                       بی تووه ش نیه ن ده ره ی چه م و دول

گری وه نه که وته م پرووزه ی به رزم             پیکانات به تیر گیرووده ی له رزم

هور ئیزه جه خه وتاقه گوله که م                     به فری لا نسار فینکی دله که م

شه لا له م دنیا تویان دایه پیم                          با من له ودنیا دوزه خ بوایه جیم

هوویه وسه رهوویه به نده ن بیساران               پایگه لان وه شه ن جای شه ده لاران

    جیاوازی هه لبژاردنی شیعرو بابه تی تا یبه ت بو هه ر یه که له ریتمه کان:

ئوسمان هه ورامی بو هه ر یه که له ریتمه کانی گورانی شیعرو بابه تی تایبه تی خوی هه یه .ئه و شیعرو به یته فولکلوریانه ی که له چه پله و به زمی شاد دا به کاردین له ئا هه نگه کانی تردا وه کوو ده ره ئی وورده  به زم وشیخانه و پارانه وه دا که م ره نگتر ده بنه وه وله سیا چه مانه ش داته نانه ت ون ونا دیار.ئه مه ش ئه وه ده گه یه نی  که سیا چه مانه زور زور جیاوازه.

ماموستا له چه پله و به زمه کانی تردابه داهینانی گه لیک به ز موو ریتمی جوراوجور سنووره کانی به زاندوه.به م سنوور به زاندنه ش هه م هونه ری هه ورامی بردوو ته نیو زاراوه کانی تره وه وهه م به هره شی له وزاراوانه بو ده وله مه ند کردنی موسیقی هه ورامی گرتوه.که م نین کرماشانی وخانه قینی وله ک ولور وسورانی وموکریانی که ها وشیوه ی  هه ورامی گورانی یان وتوه یان هه ورامی به وانه وه  نزیکه:له سه ی ئه لی ئه سغه ری کوردستانی وحه سه ن زیره ک وماملی یه وه بگره هه تاماموستایان ئه باس که مه ندی، حه مه جه زا، تاراجاف، هه سه ن هه یاس،کامکاره کان، نه جمه ی غولامی وناسری ره زازی زوریکی تر که له م بواره وه ن.هه روه ها چرینی هه وره ی جافی له لایه ن ماموستائوسمانه وه که هه وره وسیا چه مانه زور خالی هاو به شیان هه یه وله یه ک بنه ماله ن. هه لبه ت بال کیشانی گورانی هه ورامی به سه رسورانی زمانانیش دا که م نیه .له نیو ئه وانیش دا جگه له گورانی ته نانه ت سیا چه مانه بیژی به توانامان هه ن.

له گورانی ئوسمان هه ورامی دائه و به شه ی به رز تروبی وینه ترو جیاواز تری ده کاته وه سیا چه مانه یه .ئه وه ی که له بیری ئیمه وبه ره ی پیش  ئیمه ش دابیت که س له سیا چه مانه دا به پله و پایه ی ئوسمان نه گه ییشتووه .به لام خوی له وتوویژیک دا که له گه لی کردوومه وتوویه:حسه ین ناویکی دیوه که له م خوشتر سیا چه مانه ی چریوه ! ئه م ئاواتی خواستوه که ده نگیکی وای هه بی.ئه مه ش ئه وه ئه گه یه نی که سیا چه مانه وه کووهونه ریک ده توانی له مه ش به رز تر بیته وه وئوسمان ته واو که ری تاهه تایی نابی.به وهیوایه به ره ی ئیستاو داهاتووئه م ره وته به ره و پیش تر به رن وله مه ش سه رتری خه ن.چوونکه سیا چه مانه مووسیقای ته نیا تایبه ت به هه ورامانه وئه گه رمووسیقای تایبه ت له به لگه کانی نه ته وه بوون بیت  به شانا زی یه وه ده لیم هه ورامی یه کان به سیاچه مانه وه به لگه دارن.

وه کوو خه سار ناسی له سه ررابردووی ئوسمان چه ند خالی گرینگ  جیگای داخه:

یه که م:نه خوینده وار بوه وبه م هویه وه گه لیک هه ل وده رفه تی میژوویی که بو به پیز تر کردنی هو نه ره که ی بوی ره خساون  له ده ستی داون.ره نگه ئه گه ر خوینده وار بوایه یان له ولاتیکی ترا بژیایه ده نگی له مه ش به رز تر ده بوو.گوران واته نی:

نه حه رفی مه کته بیکت خویند نه ئوستادی په لی گرتی      ..............................................................

...................................................................................................................................

به لام چ بکه ین له ناوچاوی ره شی به عزی زه کای گه وره

وه کوو توی گولی ده مبا له سه ر به ردیکی ره ق ئه روین

......................................................................................................................................

دووهه  م:ژه نیاره کان وگروپه موسقا کانی کورد زوریک که مته ر خه می یان کردوه.تا ئه وکاته ی ده نگی ماموستا سازبوو ئاوازیان بو گورانیه کانی دانه ناوه.ئه مه زور جیگای داخ وپرسیاره!؟چوونکه له هه ورامانی ئه ودیوسه ره رای ده سه لاتی به عسی  داگیر که رموسیقا په ره ی پی دراوه .بوچی بو ئوسمان نه به موسیقا ئاوازیک دانرا ونه کلیپیکی ریک وپیک؟ جیگا ی لیکولینه وه یه .ناشی به شیکی که متر خه می خوی بووبی ده بی ولا م بداته وه.ئه وانه ش که پاش بوردمانی هه له بجه وئاواره بوونی  کاکه ئوسمان موسیقایان بو گورانیه کانی  لیدا سه ره رای ریزو سپاس بویان به هوی ناشاره زایی له گورانی هه ورامی دا سه رکه وتوو نه بوون.بویه ئه و که سانه ی پیان وایه گورانی هه ورامی و ده نگی ئوسمان بی موسیقا جوان تره ره نگه هو یه که شی بو ئه م خالانه  بگه ریته وه.هه لبه ت گورانی بی موسیقا ته نیا له حه نجه ره ی بیگه ردو ماندویی نه ناس وه کوو ئوسمان دا سه رکه و توو ده بی وبه هه موو که سیک ناکری. ئیستاش که پاش ده نگ گیرانی چه ند کلیپ وموسیقای بو ساز کراوه سه ره رای ئه رکی زوری ریکخه ران وپیک هینه رانی ئه م کلیپانه ش چوونکه دووباره وتنه وه یه ولیو وده ست ودیکه ئه ندامه کانی له ش یه ک ناگرنه وه ئه وتام وچیژه یان نیه.

سیهه م:گورانی وتنه وه ی ئوسمان له کاتی خویدا که به زوری ته نانه ت له روژیکدا چه ندها کاسیتی به هه رزان ترین نرخ تومار کردوه گه رچی ولامیک به خواستی جه ماوه ره وجیگای پی زانینه به لام زوزیش جیگای داخه.هه ر ئه و زور وتنه وه و ماندوو بوونه یه که ئیستای لی که وتووته وه.ئه گه ر وانه باوبوهه مووکه س و له هه موو کاتیک داگورانی نه وتبا هه م به رهه مه کانی کلاسه به ندی ده کران ،هه م ده نگه که شی وای  لی نه ده هات.به بروای زورینه ی پزیشکانی پسپور گیرانی قورگی بو زور وتنه وه وماندوو بوو ن ده گه ریته وه.پیویسته هه م کاکه ئوسمان وهه م هونه رمه ندانی دیکه ی ئیمه بزانن که ئه وان ته نیا هی خویان نین به لکو سامانی نه ته وه یه کن وده بی خویان بپاریزن.

چواره م:نه خوینده واری نه ک هه رئوسمان  به لکوووای له گورانی هه ورامی ودیکه سیا چه مانه بیژان کردوه که به داخه وه تائیستاش ئا کادمی وده سته به دیش نه کراوه.له هه ر کامه یا ن ده پرسی سیا چه مانه چه ند جوره ولا میکی جیاواز تر ده گریته وه .سه دجور،دووسه د،پانسه د،...وبیست وپه نجاو...

کاتیکیش سیا چه مانه ده ناسینن وناسنامه ی بو داده نین به ناو گه لیک وه کوو ته قه ی ته وه ن میر ،هه وای به ن وه به ن،مینا گیان،ئا یشیلی ،خال خه نه ین و...ناوی ده به ن.له وه ش دوورتر وه کوو به زمی ره شه خولام ومامو خوا که ره م و... که به بروای من ده بی سیا چه مانه زانستی بکریته وه وده سته به ندی ریک وپیک بکری ووه کوو مه قا مه کانی لی بیت.

پینجه م: له میژووی رابردووئیستای هه ورامانیش به گشت به شه کانیه وه سیاچه مانه بیژی  توانای ژنمان زوربوه و ئیستاش هه ن .به داخه وه نا ئیستا به رهه م وده نگه کانیان  نه ک هه ر تومار نه کراوه بگره نا وه کانیش فه وتاون.ئه مه زور جیگای داخه.چوونکه ئه م هونه ره به رزه  له باری جنسیه ته وه به جوریک پیاوانه کراوه ته وه.له م ره وته خه سارمان دیوه .چونکه هه م به جوریک که م کردنه وه یه وبه رگرتن به گه شه سه ندن وهه م سته  میکه  که له وژنه هو نه ر مه ندانه ده کری.به دلنیایی یه وه ده لیم ئه گه رهو نه ری ژنه کانیش تومار بکرایه و به ریان پی نه گیرایه سیا چه مانه و گورانی هه ورامی ده وله مه ند تر ده کرده وه .چوونکه میژوی شارستانیه تی هه ورامیه کان  ئه مه نا هینی و له وه ش ره سه ن ترو  پیشکه وتوو تره که به هوی جیاوازی جنسیه وه له باری هونه ره وه لا یه ک له کو مه لگا سه ره را ی ده وله مه ند بوو ن به که م بزاندری وبایه خی خوی پی نه دری . هیوادارم ئه م که متر خه می یه ش تا زووه قه ره بوو بکریته وه وسیا چه مانه له وپتانسیله ش به هره بگری.

 

ئه گه ر سیا چه مانه وگورانی هه ورامی له جوغرافیای ده ستکردی ئیستای هه ورامان تیپه ریوه وسنووره کانی به زاندوه ،ده بی مه منونی سیا چه ما نه بیژانی پیش وسه رده م بین که ئه م ره سه نایه تیه یان تا ئیستا پاراستوه.بو زوریک له سیا چه مانه بیژانی پیشوو ئیستا مان کونگره پیویسته که هیوادارم کونگره ی ماموستا ئوسمان دوائین بونه نه بیت .ئه وانه ش له پله کانی خواره وه ی ئوسمان دان له چاو گورانی وموسیقا ی گه لانی تره وه زور به رزن وجیگای ریزن  بو هه موو مان.

به هیوای ته مه ن دریژی بو کاکه ئوسمان  که ته نیا بو خوی مه کته بیکه ودیکه سیا چه مانه بیژانی هه ورامی وئاواتی سه رکه وتنی هونه ری ره سه ن.به وته یه کی بتهوفن دوایی به باسه که م دینم ئه و کاته ی سه رکه وتوو ده بی وسنورکان ده به زینی ده لی :ئیستا قه له مره وی فه رمان ره وایی من له زه وی تیپه ریوه وله ئاسمانه کان دام! لای ئیوه خوش...

عه دنان زه بیحی ده بیری مووسسه ی فه رهه نگی و ئه ده بی بیسارانی

                                                      


برچسب ها